مبحث دوم:مواد قضیه

قضایای مورد استفاده درقیاس ۸گونه اند

۱-یقینیات:قضایائی که انسان بان باور دارد که عبارتنداز

الف-بدیهیات یااولیات یاضروریات:قضایائی که خودبخودوبیواسطه قضایای دیگروشن میباشندوباتصور موضوع ومحمول عقل به صحت انها حکم میدهدمانند:جزءازکل کوچکتر است یاهرمعلولی علتی داردبااجتماع نقیضین مجال است یادور باطل است.(عقلی)

نکته:فرق بدیهیات باسایر اقسام اینست که اینها قابل اثبات نیستند وپایه علوم بشریست لکن بقیه بایستی اثبات شوند.

ب-محسوسات -قضایائی که ازراه حس برای ادمی حاصل میشودمانند:عسل شیرین است(حسی)

ج:مجربات-قضایائی که باتجارب دقیق ومکرر باثبات برسد مانند:اب در۱۰۰درجه بجوش میاید.(عملی)

نکته:مجربات بااستقرا متفاوت است چه استقرا مفید ظن است وتجربه یقین اور زیرا در ان یک قیاس خفی وجود دارد(الاتفاقی لایکون دائمیاولااکثریا)

د:متواترات:قضایائی که بسبب شهادت وروایت افراد بسیارکه احتمال تبانی بین انها نرودایجاد یقین میکند مانند:زادگاه پیامبر مکه است ونیویورک پایتخت امریکاست(نقلی)

ه:فطریات-قضایائی که قیاس وحد وسط انهاهمراه خود انهاست(قضایا قیاساتها معها)مانند:عدد۲زوج است(عقلی)

و:حدسیات-قضایائی که براساس حدس بذهن ادم میرسد(الهام)

۲-مقبولات :قضایائی که ازبزرگان یاعلما یاانبیاویاضرب المثلها نقل میشودوموردقبول مردم است(نقلی)

۳-مظنونات:قضایائی که باظن وگمان برای مردم حاصل میشود(باورغیر جازم)(ظنی)

۴-وهمیات:قضایائی که براثرقوه واهمه انسان بوجود میایدمانند هرموجودی دیدنی است یا هر موجودی علتی دارد(وهمی)

۵-مشبهات:قضایائی که شبه یقینی است یعنی شبیه بحق است مانند خداوند نور است(وهمی)

۶-مسلمات:قضایائی که یکفرد یایک گروه بان معتقد وتسلیم اندمانند عیسی پسر خداست یا عیسی مصلوت شده است(نقل طرف)

۷-مشهورات(زبانزد)قضایائی که یقینی نیست اماهمه مردم یاگروهی انرا قبول دارند اولی مانند :عدل خوبست وظلم بد ودومی مانند:بطلان تسلسل نزد فیلسوفان(ظنی)

۸-مخیلات:قضایائی که ساخته قوه خیال است کهگاه درسخن موزون ومقفی بیان میشودمانندتشبیهات واستعارات(خیالی)

کاربردهریک یاچندمورد ازمواردیادشده در قضایای استدلال پنج صناعت را ایجادمیکند

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *